Kwaliteit op Maat, brancheorganisatie voor duurzaam werk

Nieuwsbrief KoM 1 november 2021

Inhoud: 

Nieuwe coronamaatregelen te verwachten

Matige gezondheidsvaardigheden bij vele werknemers – de dokters gebruiken ook geen duidelijke taal. Verbetering begint met vaardigheden van bedrijfsartsen 😉

Interessante Leidraad voor hersteltijd op het werk, en suggesties voor arbowetswijziging

Wat leveren leefstijlinterventies op? Uniek onderzoek bij groot Nederlands concern. Maar er heeft een arbodienstverlener zitten slapen

Laagwaardig werk en psychische problematiek: “wanhoopsdoden”. Ook in noordwest Europa?

 

Nieuwe coronamaatregelen te verwachten

Voor “Werk thuis, tenzij ..” lijkt geen aanleiding

De werkgeversorganisaties meldden weken geleden al dat de meeste van hun leden doende waren hybride werken te regelen. Digitale nieuwsvoorziening van Arborendement daarentegen stelde onlangs dat volgens werknemers 6 op de 10 werkgevers nog geen duidelijkheid geven. Het debat ligt stil in afwachting van de persconferentie van 2 november, met naar verwachting nieuwe maatregelen.

Voor een nieuwe aanbeveling thuis te werken lijkt weinig aanleiding: de RIVM-update d.d. 26-10 van de epidemiologische situatie geeft aan dat het werk minder dan eerder in de pandemie plaats van mogelijke besmetting is.

Een andere insteek komt van Hubert Bruls, voorzitter van het beraad van de 25 veiligheidsregio’s. Volgens hem moeten werkgevers de mogelijkheid krijgen om personeel naar een coronabewijs te vragen. In TV-programma Buitenhof op 31 oktober zei hij dat de wetswijziging die daarvoor nodig is “eerder vandaag dan morgen” in gang moet worden gezet.

We weten meer op 2 november.

 

Matige gezondheidsvaardigheden bij vele werknemers

Verbetering begint met vaardigheden van bedrijfsartsen 😉

Praktisch opgeleide werknemers hebben vaak minder gezondheidsvaardigheden: het vermogen om informatie over ziekte en gezondheid te vinden, te begrijpen en op zichzelf toe te passen. Dat is een van de bevindingen van het Gronings Universitair DIPI-project, onderdeel van het ZonMw programma ‘Werken is gezond’ met financiering van SZW. Het project beoogt verbetering van het re-integratieproces. Beperkte gezondheidsvaardigheden kunnen daarin een struikelblok zijn. Gangbare advisering door de bedrijfsarts kan dan minder resultaat hebben. Soms blijkt het ook effectief om familie of partner van de werknemer bij het traject te betrekken. Het DIPI-project heeft folders ontwikkeld voor praktisch geschoold werkenden en hun naasten. Op 30 november verzorgt het een webinar, opdat bedrijfsartsen hun aanpak en communicatie beter kunnen afstemmen op de gezondheidsvaardigheden van de doelgroep. Ga naar het DIPI-project voor informatie en inschrijven.

 

 

1 december, 14-16 uur, online 

ALGEMENE LEDENVERGADERING KOM

waarin webinar met thema ‘Sterkere rol werknemer bij re-integratie’

Bedrijfsarts Mark Droogers verzorgt een inleiding over zijn werk aan onder andere  toepassen van shared decision making in de spreekkamer, gebruik van een self assessment bij aanvang verzuim, en stepped and matched care, d.i laagdrempelige interventies en informatie aanbieden, onder meer geïntegreerd in Microsoft Teams. Vakbondsbestuurder Hans Crombeen en werkgeversadviseur Ditmer Rouwenhorst geven hun kijk.

Aanmelden: administratie@kwaliteitopmaat.com

Meer informatie

 

Leidraad voor hersteltijd op het werk

Pleidooi voor arbowetswijziging

Werknemers moeten tijdens het werk voldoende pauzes nemen. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar de praktijk is weerbarstig. Denk aan de zorg waar de pauze gebruikt wordt voor overleg. Ook is er onvoldoende rust voor werknemers die hun lunchpauze benutten voor een activiteit die ze zelf niet als werk beschouwen. Mede daardoor zien velen werkstress als de nummer één beroepsziekte in Nederland.

Sinds kort is er een leidraad met houvast omtrent hersteltijd op het werk. De Stichting International Stress Management Association – Nederland tekent hiervoor. Een team van zeven auteurs zoals psychologen en een bedrijfsarts levert praktische handvatten voor werkgevers resp. werknemers. Dit mede gebaseerd op een literatuurlijst van zeven pagina’s. Ook suggereren ze twee aanvullingen op de Arbowet ter bevordering van het welzijn van werknemers:

(1) drang op werkgevers “.. om voldoende herstelmogelijkheden te bieden aan hun medewerkers, afgestemd op de werksoort, herstelbehoefte en levensfase van de medewerker”,

(2) een verplichting of recht tot “.. nemen van een pauze van 10 minuten na elke 1,5 uur”.

Interessant

De auteurs stellen dat de Arbowet zich nog sterk richt op veiligheid van fysieke arbeid. Het vele werk nu in mentale beroepen, maakt het volgens hen belangrijk (psychisch) welzijn concreter vorm te geven. Immers ook, schrijven ze, bevat de wet weinig uitwerking van het begrip welzijn, hoewel het “.. sinds 1983 expliciet in de Arbowet is opgenomen”. Ze gaan eraan voorbij dat in 1999 het begrip welzijn welbewust uit de Arbowet is geschrapt. Hun “voorbeelden uit de praktijk” laten zien dat ook onder de huidige wetgeving werkgevers en arboprofessionals het belang van hersteltijd zien en het werk daarop ingericht wordt. Wellicht dient een wettelijke regeling voor “voldoende herstelmogelijkheden” niet zozeer (het niet operationele concept) welzijn, als wel gezondheid van fysiek belaste werknemers. Velen van hen moeten “op hun knieën naar de eindstreep ”, zegt de FNV, omdat vroegpensioen financieel ondoenlijk is. Als die mensen eens hersteltijd in het werk kregen … De groep werpt een interessante discussie op.

De International Stress Management Association – Nederland

Wat leveren leefstijlinterventies op?

Uniek onderzoek bij groot Nederlands concern

Het Centraal Planbureau beperkt zich al lang niet meer tot abstracte macro-economische activiteiten. Het deed onlangs een uniek onderzoek naar de opbrengst van een leefstijlinterventie: gedegen, op grote schaal en met data over een reeks van jaren.

Onderzoek, met name in de VS, indiceert opbrengst van interventie: verbetering van de productiviteit, minder verzuim en lagere zorgkosten (waarvoor werkgevers in de VS veelal de premies betalen). Vrijwel altijd is dit onderzoek over een korte periode, waardoor effect op lange termijn onduidelijk is. Ook ontbreekt in de meeste evaluaties een goede controlegroep.

Het CPB had de kans effecten van leefstijlinterventies te bestuderen bij een groot Nederlands concern. Dat heeft meerdere dochterbedrijven, in vier verschillende economische sectoren; alsmede diverse typen banen met vooral fysiek werk of kantoorwerk of beide. Het concern kende al langer een driejaarlijkse gezondheidscheck, en startte per 2014 geleidelijk bij dochterbedrijven meer activiteiten om leefstijl en gezondheid te bevorderen.

De uitkomst van het onderzoek is in een notendop: geen effect van de interventie op de onderzochte variabelen productiviteit en zorgkosten. Over verandering van leefstijl waren geen gegevens beschikbaar, net als over verzuim, dit kennelijk tot spijt van de onderzoekers.

Welke arbodienstverlener heeft hier zitten slapen?

Het maatschappelijk debat schreeuwt om meer preventie, maar richting gevende onderbouwing is matig. NRC publiceerde 11 oktober een veelzeggend artikel: “Leefstijlinterventie vraagt van mensen het onmogelijke”. De twee auteurs zijn medewerkers van het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. Niet met zoveel woorden pleiten ze tegen – doorgaans ineffectieve – behandeling.

Uiteraard bent u nieuwsgierig om welk Nederlands concern dit gaat. De onderzoekers melden dat niet, “vanwege privacyredenen”. De bij dit concern betrokken arbodienstverleners mogen daar blij mee zijn. Hen treft de blaam dat ze kennelijk niet cijfers over verzuim hebben doen betrekken bij dit unieke evaluatieonderzoek.

Lees het complete artikel in het themadossier op de KoM-site

Laagwaardig werk en psychische problematiek

Hoe ligt de causale relatie?

“Wanhoopsdoden”. Die term muntte de Amerikaanse econoom Deaton, Nobelprijswinnaar 2015, met het boek “Deaths of Despair” in 2020. Mensen plegen zelfmoord of overlijden door stoornissen in het gebruik van middelen als drugs, alcohol en opiaten. Dit zou zijn veroorzaakt door slechte sociale en economische vooruitzichten op de lange termijn.

Laagwaardig werk benadeelt geestelijke gezondheid

Recent onderzoek van 16 wetenschappers in Zweden geeft aanwijzingen dat dit ook in Noordwest Europa speelt. De groep analyseerde bestanden over gezondheidszorg en arbeidsmarkt. Ze bekeken data van 2,7 miljoen personen in de leeftijd van 18-61 jaar die in 2005 in Zweden woonden en geen diagnose psychische stoornis hadden. Het arbeidsmarkttraject van hen van 2005 tot en met 2009 was in beeld, alsmede medische diagnoses in de jaren van 2010 tot 2017. Mensen met laagwaardig werk vertoonden een bovengemiddeld risico op de diagnose van een veelvoorkomende psychische stoornis en een stoornis in het gebruik van middelen. Mensen met precair werk (korte contracten en laag loon) en/of vaak werkloosheid, toonden daarnaast bovengemiddeld suïcidepogingen.

Relatie andersom?

Kunnen deze resultaten eruit voortkomen dat mensen met een mindere gezondheid in laagwaardig werk terecht komen? Dat lijkt de onderzoekers onwaarschijnlijk. Ze betrokken immers in het onderzoek individuen die in 2005-2009 géén diagnose van een psychische stoornis hadden, waarbij een deel van hen – met name zij in laagwaardig werk – die later wel kregen. De auteurs besluiten hun artikel met het gangbare dat verder onderzoek nodig is.

Per saldo

Speelt dit ook in Nederland? Een op de zes à zeven werknemers in Nederland melden burn-out klachten. Dat maakt het logisch te denken dat er een kleine groep is met ernstige psychische problematiek. Er lijken in Nederland geen databases beschikbaar die hierop te analyseren zijn. Het is een interessante vraag of bedrijfsartsen in Nederland zoiets in hun spreekkamers merken. Het overeenkomstige geldt voor verzekeringsartsen bij de WIA-claimbeoordeling. Daarbij is mogelijk een bittere realiteit dat het Nederlands stelsel mensen niet eens aan een WIA-claim laat toekomen, ze zijn waarschijnlijk al eerder ‘in de bijstand beland’. Verder onderzoek is inderdaad nodig.

Econoom Anne Case en Economie 2015 Nobelprijswinnaar Angus Deaton, “Deaths of Despair and the Future of Capitalism”, Princeton University Press, 2020.

Jonsson J e.a.  Low-quality employment trajectories and risk of common mental disorders, substance use disorders and suicide attempt: a longitudinal study of the Swedish workforce  Scand J Work Environ Health 2021;47(7):509-520. Free access: https://www.sjweh.fi/index.php?page=list-articles&author_id=9163

Het ziektebriefje  De regering besliste “.. dat werknemers van grote bedrijven geen ziektebriefje meer nodig hebben bij één dag afwezigheid door ziekte.” Over een worsteling met stijging van het ziekteverzuim, en een even grote worsteling om tot maatregelen te komen: lees het op de KoM-site

Doe uw voordeel met onze website!

Op de site van de KoM vindt u vele pagina’s met documentatie en ontwikkelingen. Onder tabblad Service vindt u pagina’s waar KoM-leden hun voordeel mee doen, voor klanten en zich zelf.

LinkedInWebsite