AI-ontwikkeling mét stakeholders nodig

Arbodiensten en softwarebedrijven timmeren al langer aan de weg met het benutten van Artificial Intelligence (AI). Er lopen analyses en experimenten: welke verzuimgevallen moeten casemanagers het eerst oppakken, welke instrumenten geven in complexe situaties de meeste kans op succes? Een grote arbodienst bood AI al in augustus 2023 aan in de verzuimbegeleiding. Automatisch gegenereerde online vragenlijsten leiden zo nodig tot een versnelde uitnodiging aan de werknemer voor een spreekuur met een professional, en zo nodige snelle instroom in een speciaal behandeltraject gesuggereerd door AI. Deze dienst bespaarde capaciteit van bedrijfsartsen. Werkgevers konden deze service afnemen tegen extra betaling. Een cynisch commentaar indertijd bevroeg wat die kosten zijn voor de werkgever in vergelijking met wat meer tijd en aandacht van de leidinggevenden voor hun medewerkers. Bij de ziekmelding mag deze óók vragen naar de verwachte duur van het verzuim.

Wat leeft er over AI?
Inmiddels zijn we bijna drie jaar verder. Een aantal professionals waardeert AI als hulp bij verslaglegging en rapportages. Er is enige evidence wat betreft nut van AI bij voorspellen van uitval en verzuimduur en voor verbeteren van functionele capaciteitsbeoordelingen. Ook bleek dat ChatGPT zich kan meten met bedrijfsartsen in het leveren van complete en accurate antwoorden. Anderzijds leeft er volop scepsis, bezorgdheid over privacy en twijfel aan de bruikbaarheid van AI.

Maar het ontbreekt aan systematisch inzicht: welke opvattingen leven over AI bij betrokkenen, i.e. werkgevers, werknemers en professionals in de bedrijfsgezondheidszorg? Wat zijn hun behoeften en verwachtingen?
Een eerste systematisch onderzoek is er nu, van de hand van Max Nijhuis (foto). Als deel van zijn promotietraject aan het Amsterdams UMC ondervroeg hij enkele werkgevers, werknemers en BGZ-professionals, tezamen 23 respondenten*. Zij verschilden, zo bleek, in kennis over en ervaring met AI. Nijhuis publiceerde in mei 2026 met vijf anderen onder wie hoogleraar BGZ Frederieke Schaafsma. “Deze kennis zal uiteindelijk bijdragen aan een beter begrip van de voorwaarden voor verantwoord gebruik van AI-systemen in de bedrijfsgezondheidszorg”, schrijft de groep.

‘AI-ontwikkelingen zullen doorzetten’
Twijfels aan het nut van AI-voorspellingen bleken er volop, maar vooral bij wie er nog geen ervaring mee had. De meningen over het gebruik van AI binnen de BGZ bleken bij verschillende deelnemers uit alle groepen nog in ontwikkeling te zijn. De meningen leken zich ook tijdens het interview nog te vormen. De auteurs merken op dat meningen over de toegevoegde waarde van AI binnen de BGZ wellicht nog minder gevormd zijn dan in de reguliere gezondheidszorg.

De zorgen van respondenten betreffen in het bijzonder wat AI kan als het gaat om psychische aandoeningen. Vrijwel ieder gelooft wél dat de ontwikkelingen van AI ondanks deze twijfels zullen doorzetten. Iedereen merkt op dat AI het menselijk contact niet kan vervangen.

Enkele eveneens opmerkelijke gegevens zijn de volgende.

• Verschillende bedrijfsartsen maakten gewag van de grote verscheidenheid aan medische aandoeningen waarmee ze te maken krijgen. Richtlijnen zijn niet altijd up-to-date, AI zou kunnen helpen voor meer nauwkeurige en passende zorg voor werknemers.
• Sommige werknemers benadrukten echter dat AI niet te sturend moet zijn, maar juist de zorg moet verbeteren. Dit door bedrijfsartsen te ondersteunen bij diagnoses; een standpunt dat door verschillende bedrijfsartsen werd gedeeld.
• Andere werknemers vroegen zich af of AI hun zorg daadwerkelijk zou verbeteren: het advies kan mogelijk verkeerd begrepen worden, hun vragen worden wellicht niet volledig beantwoord.
• Breed gedragen bij alle betrokkenen is de opvatting dat AI moet helpen voor concrete handelingsperspectieven.

AI-systeem voor niet-professionals?
Diverse werknemers gaven aan geïnteresseerd te zijn in toegang tot een AI-systeem dat hen advies kan geven over herstelactiviteiten, vragen kan stellen en feedback kan geven, met name tijdens de wachttijd voor hun eerste consult met een bedrijfsarts. Ook werkgevers toonden die interesse. Dat brengt de auteurs tot onder meer de zorg dat werkgevers in de planning rekening gaan houden met de verwachte terugkeer van de werknemer. Ook is er het risico van een selffulfilling prophecy bij AI-voorspellingen over het verloop van ziekteverzuim of over een verhoogd risico op gezondheidsproblemen. Er zijn volop werknemers die niet zouden weten hoe met zulke vooruitzichten om te gaan. Dat vraagt beschikbaarheid van een bedrijfsarts voor toelichting.

Conclusie: bottom-up benadering met belanghebbenden
De auteurs zien een dringende behoefte aan duidelijke, concrete perspectieven voor het omgaan met AI-uitkomsten. Dat is een belangrijk onderwerp voor toekomstig onderzoek, mét zorg dat de activiteiten acceptabel zijn voor alle belanghebbenden ter wille van maximale opbrengst voor gezondheid. De meningen van stakeholders in de BGZ over AI-gebruik zijn nog in ontwikkeling: totstandbrenging van AI-tools vergt dus een ​​langere periode van co-creatie met hen.

KoM-kanttekening
Dit wetenschappelijk artikel laat talloze vragen nog onbeantwoord. De interviews vonden najaar 2024 plaats, de publicatie eind mei 2026 mist waarschijnlijk recente ontwikkelingen. Dat neemt niet weg dat het onderbouwde betoog van belang is voor ieder die in de BGZ werkt aan AI-toepassing.

Het artikel “Attitudes, Needs, and Expectations Regarding the Application of AI in Occupational Healthcare: A Multiple Stakeholder Perspective” in het US-Journal of Occupational and Environmental Medicine, mei 2026.