Naar datagedreven toezicht op arbeidsrisico’s

De Arbeidsinspectie wil ‘datagedreven’ werken. Richting en prioritering van haar toezicht zijn bij voorkeur (mede) te bepalen aan de hand van kwantitatieve gegevens over arbeidsrisico's. Zo bracht de dienst een publicatie uit over beroep-sector combinaties van risico's. Voegt dat iets toe? Het is hoe dan ook interessant voor de arbosector.

Inspecties sectorgericht

Inspectieprojecten worden van oudsher gericht op sectoren waar zich veel risico’s voordoen. Cijfers daarover zijn niet altijd beschikbaar wat betreft specifieke beroepen binnen sectoren. Inmiddels heeft de inspectie een applicatie ontwikkeld waarmee het wel mogelijk is ‘dieper te kijken’. Dit mede naar aanleiding van de berichtgeving over de misstanden bij de bagage-afhandelaars op Schiphol.

Detailniveau

Met data uit de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden en van het CBS is het nu mogelijk op detailniveau in te zoomen op beroepen-sectoren van clusters van werknemers. Die clusters zijn beschreven aan de hand van zes indicatoren.

1. Kwetsbaarheid op de arbeidsmarkt

2. Kwetsbaarheid voor oneerlijk werk

3. Kwetsbaarheid voor ongezond en onveilig werk

4. Ongezond werk als gevolg van psychosociale arbeidsbelasting en ongezonde arbeidspatronen

5. Ongezond werk als gevolg van ongezonde fysieke arbeidsomstandigheden

6. Kwetsbaarheid in het algemeen

Figuur 1 in het rapport, hieronder weergegeven, is een voorbeeld. De verticale stippellijn geeft het Nederlands gemiddelde van een indicator; de horizontale staaf geeft de betrouwbaarheidsmarge van gegevens; overlap van marges duidt erop dat clusters niet statistisch significant verschillen. Dit voorbeeld maakt duidelijk dat kok een risicovol beroep is, maar dat er niet een wezenlijk meer risicovolle subgroep uitspringt.

Met de indicator “Kwetsbaarheid in het algemeen” maakte de Arbeidsinspectie een Top 40 van de hoogst scorende clusters. Hieronder de Top 5 daarvan uit tabel 1 van de publicatie. Het cijfer betreft het percentage kwetsbare werknemers binnen het cluster.

De Arbeidsinspectie spreekt in de publicatie alleen in algemene termen over inzet van deze applicatie bij de keuze en inrichting van inspectieprojecten.

KoMmentaar

Er zijn meer cijfers waarmee Arbeidsinspectie, arbodienstverleners en anderen hun activiteiten (kunnen) richten. Denk aan uitgesplitste verzuimcijfers, gegevens over ernstige arbeidsongevallen, ziekte- en mortaliteitscijfers van het RIVM. Het is nu niet direct inzichtelijk hoe deze applicatie van de Arbeidsinspectie iets toevoegt. De dienst lijkt daar zelf ook niet duidelijk over.

“De Arbeidsinspectie gebruikt de informatie .. als indicaties die kunnen helpen om beter te weten waar de kans op (schade door) risico’s met betrekking tot gezond, veilig of eerlijk werk groter is, maar combineert deze informatie altijd met informatie uit andere bronnen. Of gebruikt de informatie uit de tabellen als aanleiding om nader te verkennen wat er precies speelt in een bepaalde sector of bij een bepaalde beroepsgroep.” Arbeidsinspectie, blz. 5 in de methodische bijlage bij het rapport.

Het is voorspelbaar dat de arbosector maar ook sociale partners het gesprek aangaan met de Arbeidsinspectie: zijn gegevens en nadere analyses op te vragen? Zijn arbeidsmarkt- en ‘arbo’-factoren apart te publiceren?

De Arbeidsinspectie-publicatie van mei 2026 “De 40 meest risicovolle beroep-sector combinaties op het gebied van gezond, veilig en eerlijk werk”.