‘Minister van Werk, blijer kun je een VVD’er niet maken’

Dat zei VVD-er Thierry Aartsen, in de NOS-uitzending de avond na de beëdiging van het kabinet-Jetten. Aartsen is minister van Werk en Participatie op het ministerie van SZW. D66-er Hans Vijlbrief is minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Soberder WIA?
Liggen zij wakker van versoberingen in het coalitieakkoord, zoals bij de WIA? Beiden ontkenden dat in de korte interviewtjes. Vijlbrief zag wel bezorgdheid in de samenleving, zijn plan is “luisteren” zoals in het Gronings aardgasdossier. Aartsen noemde de bezuiniging van 6,5 miljard op de sociale zekerheid noodzakelijk voor de toekomst.

Prioriteiten Aartsen
Het blad Flexnieuws maakte een profiel van Aartsen, direct nadat z’n aanstaande benoeming bekend was. Enkele sleutelzinnen:
• “Arbeidsmigratie kan goed zijn, maar moet beter gereguleerd worden.”
• “Aartsen stelde onder meer voor om de loondoorbetaling bij ziekte te verkorten en het ontslagrecht aan te passen.”
• “In een interview met ZiPconomy (2024) noemt Aartsen zichzelf ‘een liberaal’ die mensen ruimte wil geven om hun werkende leven zelf in te richten. “We moeten een serieus gesprek gaan voeren over een contractonafhankelijk stelsel (voor sociale zekerheid, red). Dat is een mooie stip op de horizon en voor mij een belangrijk doel.”
• De samensteller van het profiel meldt dat het flinke takenpakket van SZW de aparte nieuwe ministerpost niet raar maakt. “Minister Vijlbrief kan zich ondertussen focussen op de aangekondigde bezuinigingen op sociale zekerheid.”

Prioriteiten Vijlbrief?
Hoe liet Hans Vijlbrief zich uit in de twee weken tussen aankondiging en beëdiging? CoPilot vindt een podcast-gesprek met Gijs Groenteman. Vijlbrief toont zich minder expliciet, het gesprek betreft meer zijn bredere visie op politiek en bestuur. Volgens CoPilot was over (de duur van) loondoorbetaling bij ziekte niets te vinden. Ook over de WIA laat Vijlbrief zich niet uit. Wel signaleert CoPilot – met ook andere bronnen - onder meer het volgende.
• Volgens Vijlbrief is de arbeidsmarkt “scheef gegroeid”; ‘flexibele arbeid is te goedkoop en te onzeker’, ‘vaste contracten zijn te star’ en het is ‘nog steeds te duur om afscheid te nemen van werknemers met een vast contract’.
• Arbeidsmigratie: Vijlbrief ‘is kritisch op een economie die draait op lage lonen en misstanden’.

Taakverdeling
Het ministerie publiceerde de taakverdeling tussen de twee bewindspersonen. Aartsen gaat het zelfstandigenbeleid behartigen. Vijlbrief was mede-initiatiefnemer voor de aankomende zelfstandigenwet. Onderlinge problemen zijn hier niet te voorzien. Wel raakt het nadere definiëren van wat zelfstandigheid is, direct aan de definitie van werknemer, en dat zit weer in het pakket van Vijlbrief.
Voor de arbosector interessante punten zijn de volgende:
• Voor SZW van levensbelang is het overleg met werkgevers- en werknemersorganisaties. Gezien de taakverdeling (arbeidsverhoudingen) is Vijlbrief de eerst verantwoordelijke.
• De arbosector heeft met twee bewindspersonen te maken, zoals meestal.
• Vijlbrief krijgt de verantwoordelijkheid voor over een aantal grote en brede dossiers als: algemeen sociaaleconomisch beleid, arbeidsmarktbeleid, pensioenstelsel, werknemersverzekeringen zoals ZW en WIA, en Leven Lang Ontwikkelen. Ook niet onbelangrijk instanties als het UWV en de Arbeidsinspectie komen onder zijn verantwoordelijkheid te vallen.
• Aartsen gaat zich naast het ZZP-beleid richten op een meer ‘uitvoerende’ dossiers als: kinderopvang, sociale verzekeringsbank, participatie, Wajong, banenafspraak, SW bedrijven en beschut werk, werkbedrijf en regionale arbeidscentra, re-integratie, integratie en arbeidsomstandigheden.

KoMclusie
Hans Vijlbrief is de voortrekker als het gaat om vernieuwing van de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid zoals de WIA en de positie van flexkrachten-anders-dan-zzp’ers. De functie van Thierry Aartsen is smaller en meer op een aantal uitvoerende gebieden gericht.

De bewindslieden op de site van het ministerie:

Vijlbriefs taken, eerdere loopbaan e.d. vind je op de SZW-site.  
Aartsens taken, eerdere loopbaan e.d. vind je op de SZW-site. 
Aartsens profiel in Flexnieuws. 
Vijlbriefs gesprek in de podcast.