De bijzonder rol van de bedrijfsarts

Mag een bedrijfsarts RI&E’s toetsen? Dat kwam als lezersvraag binnen. Er loopt nu overleg van het ministerie en het werkveld over vereenvoudiging van de RI&E-toets. Maar dat lijkt beperkt tot de beroepsgroepen arbeidshygiënisten, veiligheidskundigen en arbeids- en organisatiekundigen. Dat roept deze vraag op.

De Arbowet

Arbowet artikel 14, eerste lid, onder a. maakt letterlijk duidelijk dat de huidige vier kerndeskundigen een RI&E kunnen toetsen en erover kunnen adviseren. De wetgever heeft hier bewust niet gekozen voor bepalen van welke RI&E-onderwerpen tot de competentie van welke deskundige behoren, dat is aan de beroepsbeoefenaren zelf.

Arbobesluit

De zogeheten ‘lagere regelgeving’ bevestigt het voorgaande. Arbobesluit artikel 2.14a, eerste lid, gaat over de RI&E-toetsing: die taak is aan een van de vier kerndeskundigen. Het tweede lid benoemt ziekteverzuimbegeleiding, PAGO en aanstellingskeuringen als taak voor bedrijfsartsen. Het derde lid stelt eisen aan functioneren en toerusting van alle vier. Dat betekent ten eerste dat betrokkenen handelen “met inachtneming van de stand van de wetenschap en van de professionele dienstverlening”.

De arboregeling doet hier verder niets aan toe of af.

Dienstverlener kent z’n grenzen en z’n collega’s

Het begrip professionele dienstverlening, daar is uren over te debatteren. Maar het staat buiten kijf dat een goede beroepsbeoefenaar de grenzen van het vak kent en bij twijfel overlegt, niet in het minst met deskundigen van het (de) aanpalende vakgebied(en).

Dit is nog eens bevestigd bij de arbowetswijziging van juli 2005. Op advies van de SER werd de zogeheten maatwerkregeling arbodienstverlening ingevoerd. Onder condities, zoals medezeggenschap van werknemers, werd het de werkgever mogelijk af te zien van contractering van een arbodienst. Hij kan dan volstaan één van de vier kerndeskundigen te contracteren. De Memorie van Toelichting schrijft: “Deze deskundige .. wordt in staat geacht te beoordelen of, gelet op de specifieke omstandigheden van het betrokken bedrijf, de inschakeling van andere disciplines vereist is.”

Zo nodig andere kerndeskundigen inschakelen

De Memorie van Toelichting bij deze arbowetswijziging verduidelijkt verder: er wordt hiermee “.. bereikt dat onder deze verantwoordelijkheid [van de kerndeskundige] het niveau van de feitelijk in te schakelen deskundigheid (maatwerk) afgestemd kan worden op de feitelijke omstandigheden van het bedrijf. Het alternatief, gedetailleerde regelgeving waarin wordt vastgelegd welke deskundigheid vereist is voor welk type bedrijf, acht de SER met het kabinet onaantrekkelijk. Professionele beoordeling maakt een veel nauwkeuriger afstemming van deskundigheid op de feitelijke omstandigheden mogelijk. De keuze voor één in plaats van vier gecertificeerde deskundigen .. [wijkt feitelijk] niet af van de gangbare praktijk van werken door de gecertificeerde arbodienst, die eveneens op grond van de bevindingen van één van de deskundigen zo nodig anderen inschakelt.”

Dezelfde wetswijziging verkleint in zekere mate de kwestie van toetsing-door-wie. Dit door de introductie van branche-RI&E-instrumenten voor een ‘toetsvrije’ RI&E, te gebruiken door werkgevers met ten hoogste 25 werknemers.

Wijziging van de Arbeidsomstandighedenwet 1998 in verband met een gewijzigde organisatie van de deskundige bijstand bij het arbeidsomstandighedenbeleid en de daarmee samenhangende bepalingen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2004–2005, 29 814, nr. 3, blzn.  10-11.

Ook bedrijfsarts moet z’n grenzen en z’n collega’s kennen

Dus, ja, een bedrijfsarts mag RI&E’s toetsen. Met in acht nemen van zijn specifieke deskundigheid.  Daarbij is met name te denken aan fysieke en psychosociale arbeidsbelasting. De bedrijfsarts kan dus bijvoorbeeld bij uitstek RI&E’s toetsen in kantoororganisaties. Uit CBS- en NEA-cijfers is af te leiden dat er een wezenlijk aantal kantoren is in de zakelijke dienstverlening met vooral fysieke en psychosociale risico’s. Denk aan de sector zakelijke dienstverlening met z’n vele kantoren voor advies, ontwerp, consultancy, IT en juridische diensten. Het is tegen de Arbowet om bedrijfsartsen de mogelijkheid van RI&E-toetsing te ontzeggen.