Interessant breed pleidooi matig onderbouwd
Vier vooraanstaande auteurs zien kansen voor benutten van het arbeidspotentieel onder mensen met een chronische aandoening of langdurige gezondheidsbeperkingen. En passant bepleiten ze – zonder erg concreet te worden – een flink ander stelsel van arbeidsongeschiktheid. Onder hen een topmedewerker van VNO-NCW en de voorzitter van de Vereniging Arts en Leefstijl. Ze vonden weerklank in pers en politiek.

De vier publiceerden in economenvakblad ESB. Van de 16-64-jarigen met een langdurig gezondheidsprobleem werkt in Nederland een kwart. Dat is ongeveer het EU-gemiddelde, en vijf procentpunt meer dan in België. Maar in Finland werkt bijna de helft van de groep. Het zou in Nederland dus beter moeten kunnen, in het belang van de economie en de mensen: “Werk is een krachtig medicijn”.

Stelsel kritisch bekeken
Het in verband met gezondheid onbenutte arbeidspotentieel in ons land is volgens TNO ruim 400.000 fte. Daarvan betreft 183.000 fte niet-werkenden die aangeven niet of slechts licht belemmerd te zijn voor werk: een groot potentieel. De auteurs bepleiten daarom duurzame verbetering door structurele investeringen in een gezondere bevolking. Ze wijden verder vooral uit over hoe het Nederlands stelsel van werkgeverschap en re-integratie beter zou kunnen werken. Daarbij kijken ze kritisch naar de twee jaar loondoorbetaling bij ziekte, de vanwege cao’s volledige loondoorbetaling in het eerste jaar in de helft van de gevallen, trage en laat geachte re-integratie in ons land, hoge lasten voor werkgevers, risico’s voor werkgevers zeker bij contracteren van minder gezonde mensen. Ook hekelen ze de matige samenhang c.q. samenwerking van reguliere en bedrijfsgezondheidszorg.

Kamervragen
Het artikel werd binnen enkele dagen politiek opgepikt. Vier (!) CDA-kamerleden stelden twaalf (!) vragen aan vier (!) ministers; die van SZW, VWS, EZ en Financiën. Onder meer vragen ze hoe werkgevers beter gestimuleerd kunnen worden om mensen met een chronische aandoening aan te nemen, zoals met een uitbreiding van de no-risk polis. Ook leggen ze een link met het te bereiken sociaal akkoord. Hun slotvraag is veelomvattend.

“Bent u bereid om een gezamenlijke agenda op te stellen voor gezondheid en werk, met meetbare doelen voor onder andere extra arbeidsdeelname, minder langdurig verzuim en hogere productiviteit? Zo ja, wanneer kan de Kamer deze agenda ontvangen?”
Slotvraag van de vier CDA-kamerleden

KoM-kanttekeningen
• ESB publiceert meestal gedegen economisch onderzoek. Het artikel van de vier bevat veel noten en verwijzingen, maar lijkt daarin selectief. Zo ontbreekt bijvoorbeeld het zogeheten IBO-onderzoek, waarin het CPB de grote kosten van kortere loondoorbetaling becijfert. Het had de ESB-redactie gesierd als het artikel van de vier als opiniestuk was gepresenteerd.
• Als we het artikel als opiniestuk zien, is het zeker ‘werkgeversvriendelijk’ te noemen. De vakbeweging kan er moeilijk blij mee zijn. De auteurs lijken niet ‘poldervriendelijk’.
• De vier CDA-kamerleden lijken een kader neer te zetten voor de lopende onderhandelingen over een sociaal akkoord. Daar kunnen de eerstverantwoordelijke ministers (D66 en VVD) moeilijk blij mee zijn.

Het artikel “Onze arbeidsmarkt kan gezonder en veel inclusiever” verscheen in economenvakblad Economisch-Statistische Berichten van de hand van vier auteurs:
• Anthony Stigter, secretaris economie & gezondheid bij VNO-NCW en MKB-Nederland
• Lidewij Renaud, projectleider en onderzoeker bij TNO
• Iris de Vries, huisarts en voorzitter van de Vereniging Arts & Leefstijl
• Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt aan Tilburg University

Tweede Kamer, schriftelijke vragen van de leden Inge van Dijk, Van Ark, Bühler en Tijmstra, 2026Z22634, 19 oktober 2026.